Canisius Nijmegen

wonen in een parel in nijmegen

Wie de Berg en Dalseweg in Nijmegen in rijdt, ziet al snel het voormalig Canisius College; een voormalig katholieke hogere burgerschool en gymnasium maar vooral een imposant rijksmonument. In 2017 verscheen het pand op de markt en werd het Nijmeegse college met z’n iconische bibliotheek gekocht door Kroot & Partners Vastgoed en tB investments. Braaksma & Roos Architectenbureau kreeg de opdracht om in samenwerking met architectenburo Frans van Roy het indrukwekkende gebouw nieuw leven in te blazen. In het hoofdgebouw zullen nieuwe woningen voor starters en young professionals gerealiseerd worden. Ook wordt de sprookjesachtige bibliotheek, die niet onder doet voor die van het Rijksmuseum, apart ontsloten met een eigen entree. De uitvoerende werkzaamheden voor de transformatie van het Canisius in Nijmegen zijn inmiddels gestart.

Het Canisius college is een begrip in Nijmegen. Iedereen kent het, maar slechts weinigen zijn er ooit binnen geweest. Als opleidingsinstituut voor de katholieke elite van Nederland was het een gesloten bastion, een bijna mythische enclave. De wens van de opdrachtgever was enerzijds het monument gereed maken als veelzijdig woongebouw. Anderzijds zijn de parels – de bijzondere ruimtes van het gebouw – toegankelijk gemaakt voor publieke functies zoals kleinschalige evenementen en flexkantoren. Ook is de sprookjesachtige bibliotheek, die niet onder doet voor die van het Rijksmuseum, gerenoveerd en apart ontsloten met een eigen entree.

Het imposante rijksmonument is ontworpen in Hollandse neorenaissance stijl door architect Nicolaas Molenaar. Van 1900 tot ca. 1970 diende het als katholieke hogere burgerschool en gymnasium voor zowel interne als externe leerlingen. Het gebouw was opgebouwd als een rigide onderwijsmachine die controle en beheersing van de leerlingen als uitgangspunt had. Aan de straatkant had het langgerekte college een indrukwekkende symmetrische façade, representatief voor het publiek dat veelal afkomstig was uit de katholieke bovenlaag van de maatschappij. Aan de achterzijde van het gebouw grensden drie vleugels met daartussenin twee hoven. De hiërarchie is hier duidelijk afleesbaar. Waar de leerlingen slechts een sober hof hadden was het hof voor de paters rijkelijk vormgegeven en had zelfs een botanische tuin. Tijdens de jaren ’90 is een groot deel van het gebouw gesloopt waarna alleen de prominente voorzijde is overgebleven.

In de monumentale voorbouw die vandaag de dag nog over is, zijn de indrukwekkende bibliotheek, ontvangstzaal, entreehal, kapel en beide galerijen nog aanwezig. Deze ‘parels’ worden gekoesterd, gerestaureerd en toegankelijk gemaakt voor een groter publiek. Dichttimmering wordt verwijderd zodat daglicht weer door het gebouw kan stromen. De originele kruisverbinding in de foyer wordt opnieuw de centrale spil in het gebouw en verbindt de verschillende functies en bewoners, binnen en buiten. De door de jaren dichtgeslibde gangen worden opengebroken en hersteld als logistieke aderen van het gebouw. Deze rijgen de ‘parels’ aan elkaar. De voormalig kapel wordt gebruikt als kantoorruimte.

Het oorspronkelijke ontwerp van architect Molenaar was zeer kleurrijk. Maar bij de start van de renovatie was het gebouw voor een groot deel overgeschilderd – op een paar ruimtes zoals de kleurrijke entree na. In deze ruimtes kun je de sfeer waar Molenaar op uit was nog proeven: interieur en exterieur verweven in een ‘natuurlijke polychromie’, waarin materialen elkaar benadrukken en versterken. Met een kleurhistorische verkenning en grondig onderzoek analyseerden we de ideologie achter de toegepaste kleuren: hoe zijn ze gebruikt, en welk systeem schuilt erachter? Door het bestaande palet te verrijken met complementaire tinten komen architectonische details nog mooier uit. Oorspronkelijke details zoals o.a. de indrukwekkende houten trappen, de houten kozijnen en de originele tegelvloeren zijn met grote zorg schoongemaakt en hersteld.

Het Canisius College behaalt een indrukwekkend A++ energielabel. Hiervoor werd tijdig een duidelijke ambitie uitgesproken waardoor erfgoedwaarde en klimaatconcept goed op elkaar afgestemd werden t.b.v. een geïntegreerd ontwerp. Het gebouw gebruikt een duurzame WKO-installatie met twee bodembronnen en vijf warmtepompen. Daarnaast zijn dakleien vervangen, zijn het dak en de tussenvloeren geïsoleerd en zijn ramen vervangen voor vacuüm glas, waardoor de originele kozijnen, dorpels en gevels behouden bleven. Dankzij vloerverwarming blijven de wanden vrij van radiatoren, wat de woonruimte optimaliseert.